Skip to content
Opens in a new window
Listen to this chapter • 9:45

[1] Ibulahima tɛɛ vɛ sikunnɔjaan sɔlɔn, ado mɔ Tii Ala tɛɛ vɛ balaka don a kɛkolu bɛ lɔ.

[2] Lon dɔ, Ibulahima ka aa bonna bɔiden dɔ kili, ai bɛ kɔlɔman ɲɔɔ min tɛɛ a bolofen bɛ kunna. Ibulahima do vɛɛ a yɛ: «I bolo la m̀ wolo kɔlɔ,

[3] min y'a kɛ, ǹ'i lasɛ ǹ Tii Ala la, sangbolo ni duukolo Tii, k'a fɔ ko ni i tɛnala moso ɲininna ǹ denkɛ yɛ ka bɔ Kanaan denmosolu lɔ, ǹ siinin Kanaanka minu tɛma.

[4] Ko i taatɔ ǹ sɔlɔnduu lɔ ka moso ɲinin ǹ denkɛ Isiyaka yɛ je, ǹ kabiladennu tɛma.»

[5] Aa bɔiden do vɛɛ a yɛ: «Ni a talan, moso ma diɲa ka bila ǹ kɔ, wo vɛ kɛla, ǹ'i na ka taa i denkɛ le i sɔlɔnduu lɔ?»

[6] Ibulahima vɛɛ: «Ɛnɛn, i kà taa ǹ denkɛ le je dɛ!

[7] Ǹ Tii Ala, sangbolo Tii, wo le na ǹ labɔla ǹ fa ya bon na ani ǹ kabiladennu ya duu lɔ. A na kumala k'i kalin ǹ yɛ ko a kɛtɔ duu min dila m̀ bɔzɔn ne lu ma. Ale gbu kɛtɔ aa mɛlɛka bilala i ɲa, min y'a kɛ, i yi moso ta ǹ denkɛ yɛ je.

[8] Ni moso ma diɲa ka na i fɛ, wo vɛ kɛla, wo kalinni kunko vɛ bɔ i ma. Kɛɛ i k'i kɔsei ǹ denkɛ le je dɛ!»

[9] Wo fɔ, bɔiden ka a bolo la aa kuntii Ibulahima wolo kɔlɔ, ka kalin a yɛ ka bɛn wo ko ma.

[10] Wo kɛ, bɔiden wo ka taama lawuli aa kuntii Ibulahima ya ɲɔɔmɛ tan ne, ani ai donilu. Samalifen kein kein suu bɛ tɛɛ ai donilu lɔ, ai vɛ taala Naholi ya so la, Suliya jamana sanfɛ fannɔ.

[11] Bɔiden senin je, a ka aa ɲɔɔmɛlu labilin kɔlɔn dala so kɔma. Wo na bɛnna wula le la ma, mosolu yi nala jitaya lɔ waate min nɔ.

[12] A ka Ala madiya, a vɛɛ: «Ǹ Tii Ala, ǹ kuntii Ibulahima yi ile min batola, i jaani le, i yi ǹa siya diya bi, ka kanundeya jiya ǹ kuntii Ibulahima la.

[13] I ɲa yi ǹ lɔnin na kɔlɔn dala jan, sokɔnɔ singbili bɛ yi nala jitaya lɔ tɛɛminja.

[14] M̀ɛ a fɔla singbili min yɛ, ǹ ko: ‹Iya daa lajii ka ǹ sɔ ji dɔ sɔ, ǹ'i m̀ min,› ni wo tii ka ǹ javi, a vɛɛ: ‹I min, i lɔ, ǹ'i iya ɲɔɔmɛlu fana lamin›, wo vɛ kɛla, singbili wo kɛtɔ iya bɔiden Isiyaka moso le, ile jɛlɛkanu na min latɛɛla a ma. Ǹ kɛtɔ a lɔnna wo le ma k'a fɔ ko i vɛ kanundeya jiya ǹ kuntii la.»

[15] Jani a yi ban Ala madiyala, Lebeka ka na, aa jidaa siinin vɛ a kanma. Betuwɛli denmoso le tɛɛ a le. Wo sɔlɔnbalu le tɛɛ Ibulahima dɔɔkɛ Naholi ni a moso Milika le.

[16] Ale singbili keinyayine tɛɛ bubale. A tɛɛ ma kɛ́ ko lɔn ba bene. A do ka jii jitaya lɔ ka aa jidaa lafa, ka ban ka jɛlɛ.

[17] Ibulahima ya bɔiden ka bɔli ka taa a labɛnya lɔ. A do vɛɛ a yɛ: «I jon, i yi ǹ sɔ iya daalɔji dɔ sɔ, ǹ'i m̀ min.»

[18] Singbili do vɛɛ: «I min, ǹ kuntii». A ka aa daa lajii telemanin ka kɛ́ sɔ ji dɔ sɔ.

[19] Singbili ka a sɔ ngɛ ji sɔ, a vɛɛ a yɛ: «I lɔ, ǹ'i ji soi k'iya ɲɔɔmɛlu fana lamin, fɔɔ ai yi wasa.»

[20] Wo fɔ, a ka aa daalɔji jɛlɛma kolofennu ya jikɛfennu kɔnɔ, ka bɔli kɔtunun ka taa kɔlɔn dala jiko lɔ, ka to wo la haan fɔɔ ɲɔɔmɛlu bɛ ka ban ai minna.

[21] Kɛ́ ma kuma fɔ, a do ka to je, a vɛ singbili lasaala k'a lɔn ni mɔ Tii Ala jɛlɛ vɛ aa siya diya, baa?

[22] Ɲɔɔmɛlu wɔlinin ji minna, kɛ́ ka nunnɔsanu dɔ labɔ, min gbiliya tɛɛ gaamun loolu le, ani sanu gbalangbalan fila, minu gbiliya ladɛnnin ka kɛ gaamun kɛmɛ (100) jate le. A k'ai di Lebeka ma,

[23] k'a maɲininga, a vɛɛ: «A fɔ vɛ, jene den i le le? Jalasa m'i sene jiya sɔlɔnna i fa ya bon na?»

[24] Lebeka k'a javi, a vɛɛ: «Ǹ fa tɔɔ le Betuwɛli, m̀ mama Milika na min sɔlɔnna m̀ bema Naholi yɛ.»

[25] A vɛɛ kɔtunun: «Bin ni dɔnnifen gbɛlɛlu walanin mɔ fɛlɔ àiya ɲɔɔlu yɛ. Ài jiya yi je fana.»

[26] Wo fɔ singbili bolo, kɛ́ ka suudiben mɔ Tii Ala yɛ.

[27] A do vɛɛ: «Tanuli yi ǹ Tii Ala yɛ, ǹ kuntii Ibulahima yi min batola, kamasɔlɔn a m'i nɔningɛ aa kanundeya ni aa kankelentiiya jiyako ma ǹ kuntii la. Ǹe koni, ǹ Tii Ala gbugbu vɛ na ǹ ne, ǹ kuntii ya kabiladennu ya bon na.»

[28] Singbili ka bɔli ka taa wo bɛ ɲafɔ mɔɔlu yɛ a ba ya bon na.

[29] Wo ka Lebeka kɔlɔkɛ dɔ talan je, min tɔɔ tɛɛ ko Laban. A do ka bɔli ka taa kɛ́ fɛlɔ kɔlɔn dala.

[30] Laban ka sanu wo ye ngɛ a dɔɔmoso nun nɔ, ani sanu gbalangbalan minu tɛɛ a bololu la, ani a ka Lebeka kumakan fana mɛn, ko: «Kɛ́ na min ni min ne fɔla ǹ yɛ», wo kɛ, Laban vɛ taala kɛ́ fɛlɔ telemanin. A do ka kɛ́ lɔnin ye kɔlɔn dala, aa ɲɔɔmɛlu vɛ a dafɛ.

[31] Laban do vɛɛ a yɛ: «Na de, mɔ Tii Ala na balaka donna ile min nɔ. I lɔnin siya tɛ mindɛ lɔ? Ndaa luu ma. M̀ɛ i jiya ladan je. Dingila yi je fana iya ɲɔɔmɛlu yɛ.»

[32] Wo fɔ, kɛ́ ka taa bon na, ka donilu lajii ka bɔ ɲɔɔmɛlu kɔ lɔ, ka ban ka bin ni dɔnnifen gbɛlɛlu di ai ma. Ai ka na ji le kɛ́ ni a taamaɲɔɔlu sen makoko lɔ.

[33] Wo timinnin kɔ, ai ka dɔnnifennu sii a kɛɛna. Kɛɛ kɛ́ vɛɛ: «Ǹ tɛ se dɔnni kɛla, ni m̀ ma ǹ dandɛɛ ba.» Laban do vɛɛ: «Kuma vɛ.»

[34] Kɛ́ vɛɛ: «Ǹ'i Ibulahima ya bɔiden ne le.

[35] Mɔ Tii Ala vɛ nɛɛma kɛ ǹ kuntii yɛ bɛlɛbɛlɛ kɛ, fɔɔ a vɛ kɛ bana le. Ala vɛ a sɔ saa ni bani ani nisilu la, ani wɔligbɛ ni sanu, ani bɔiden kɛman ni a mosoman, ani ɲɔɔmɛ ni sofalinilu.

[36] Ǹ kuntii moso Salan do ka to aa mosokɔlɔya lɔ ka denkɛ sɔlɔn ǹ kuntii yɛ. Ǹ kuntii do vɛ a sɔlɔnfen bɛ di a denkɛ wo le ma.

[37] Ǹ kuntii na ǹ lasɛla, k'a fɔ ko ni ǹ tɛnala moso ɲininna a denkɛ yɛ ka bɔ Kanaan denmosolu lɔ, a siinin Kanaanka minu tɛma.

[38] Ko ǹ'i taa a sɔlɔnduu lɔ ka moso ɲinin a denkɛ yɛ a kabiladennu tɛma.

[39] Ǹ k'a fɔ ǹ kuntii yɛ, ǹ ko: ‹Ni a talan, moso ma diɲa ka bila ǹ kɔ, ǹ'a kɛ di vɛ?›

[40] A ka ǹ javi, a vɛɛ: ‹Ǹ'i taamana ǹ Tii Ala min ya siya kan, wo jɛlɛkanu kɛtɔ aa mɛlɛka bilala i ɲa k'iya siya diya, min y'a kɛ, i yi moso ta ǹ denkɛ yɛ ǹ kabiladennu tɛma, ǹ fa ya demayalu koni.

[41] I vɛ sena ǹ kabiladennu fɛlɔ, ni ai do k'i ban singbili diko ma i ma, wo vɛ kɛla, kalinni kunko wo vɛ bɔ i ma.›

[42] «Ǹ se mingɛnin kɔlɔn dala bi, ǹ n'a fɔla, ǹ ko: ‹Ǹ Tii Ala, ǹ kuntii Ibulahima yi min batola, i jaani le, i yi ǹa siya diya.

[43] I ɲa yi ǹ lɔnin na kɔlɔn dala jan. Ni singbili dɔ ka na jitaya lɔ jan, m̀ɛ a fɔla wo tii yɛ, ǹ ko: «I jon, i yi ǹ sɔ iya daalɔji dɔ sɔ»,

[44] ni a ka ǹ javi ko: «I min, i lɔ, ǹ kɛtɔ ji soila k'iya ɲɔɔmɛlu fana lamin», wo vɛ kɛla, singbilini wo kɛtɔ ǹ kuntii denkɛ moso le, ile ǹ Tii Ala na min latɛɛla a ma.›

[45] Ǹ ka to Ala dalila m̀ miliya lɔ, wo le na bɛnna Lebeka na ma, aa jidaa siinin vɛ a kanma. A ka jii kɔlɔn dala ka ji dɔ soi. Wo kɛ, ǹ k'a fɔ a yɛ, ǹ ko: ‹I jon, ǹ sɔ ji dɔ sɔ.›

[46] A ka daa lajii telemanin ka bɔ a kanma, a do vɛɛ ǹ yɛ: ‹I min. I lɔ, ǹ'i iya ɲɔɔmɛlu fana lamin.› Wo kɛ, ǹ ka m̀ min. A do ka ǹa ɲɔɔmɛlu fana lamin.

[47] Wo kɔ, ǹ k'a maɲininga, ǹ ko: ‹Jene den i le le?› A vɛɛ: ‹Ǹ fa tɔɔ le Betuwɛli, m̀ mama Milika na min sɔlɔnna m̀ bema Naholi yɛ.› Wo fɔ a bolo, ǹ ka sanu don a nun nɔ, ka sanu gbalangbalannu bila a bololu la.

[48] Ǹ ka suudiben ǹ Tii Ala yɛ, ǹ kuntii Ibulahima yi min batola. Ǹ ka tanuli di a ma, kamasɔlɔn a ka m̀ bila siya telennin le kan, ka bɛn moso ɲininko ma ǹ kuntii kabiladennu tɛma.

[49] Wo lɔ saa, ni ài kɛtɔ kanundeya ni kankelentiiya jiyala ǹ kuntii la, ài yi wo fɔ ǹ yɛ. Ni ài do tɛ se wo kɛla, ài yi wo fɔ ǹ yɛ, ǹ'a lɔn ǹ ka kan ka min kɛ.»

[50] Laban ni Betuwɛli ka javili kɛ, ai vɛɛ: «Ko min bɔnin mɔ Tii Ala gbugbu le bolo. Mɔ tɛ se sɔsɔyali bilala wo lɔ.

[51] Lebeka le ne. A ta, i yi taa a le. A yi kɛ i kuntii denkɛ moso le, iwo mɔ Tii Ala na a latɛɛla teme.»

[52] Ibulahima ya bɔiden k'aiya kuma mɛn mingɛ, a ka suudiben mɔ Tii Ala yɛ.

[53] Wo kɛ, a ka wɔligbɛ ni sanu masilifennu ani faanilu labɔ k'ai di Lebeka ma. A ka a kɔlɔkɛ ni a ba fana sama fen kulugbɛlɛn dɔlu la.

[54] Wo timinnin kɔ, kɛ́ ni a taamaɲɔɔlu ka dɔnni kɛ, k'i min, ka ban ka si je. Ai kununnin sɔɔma, kɛ́ k'a fɔ Lebeka ya mɔɔlu yɛ, a vɛɛ: «Ài yi siya di m̀ ma, ǹ'i ǹ kɔsei ǹ kuntii fɛlɔ.»

[55] Lebeka kɔlɔkɛ ni a ba ka javili kɛ, ai vɛɛ: «I yi diɲa, singbili yi tele tan jate kɛ mɔ fɛlɔ bene. Wo vɛ kɛla, a yi taa.»

[56] Kɛ́ do vɛɛ: «Komi mɔ Tii Ala vɛ ǹa siya diya, wo ma, ài kà m̀ matamala butu. Ài yi siya di m̀ ma, ǹ'i ǹ kɔsei ǹ kuntii fɛlɔ.»

[57] Ai k'a javi, ai vɛɛ: «Awa, m'i singbili kili k'a maɲininga.»

[58] Ai ka Lebeka kili k'a maɲininga, ai vɛɛ: «I y'a fɛ i yi bila kɛ́ min fɛ ka taa butu?» A k'a javi, a vɛɛ: «Iin, ǹ'i taale.»

[59] Wo fɔ a bolo, ai ka diɲa ai badenmamoso Lebeka taako ma, ale ni a lasonba, ko ai yi bilale Ibulahima ya bɔiden ni a taamaɲɔɔlu kɔ ka taa.

[60] Ai do ka duwawu kɛ Lebeka yɛ, ai vɛɛ: «Mɔ badenmamoso, Ala yi bɔzɔnnu siyaya k'ai kɛ mɔɔ waa jilika jaan ne. Ala yi see di i bɔzɔnnu ma, min y'a kɛ, ai yi ai juulu ya solu mina ai la.»

[61] Lebeka ni aa bɔidenmosolu k'i wuli ka jɛlɛ ɲɔɔmɛlu kan, ai vɛ bilala Ibulahima ya bɔiden kɔ ka taa. Ibulahima ya bɔiden ka taa Lebeka le wo ɲa le.

[62] Wo k'a talan, Isiyaka tɛɛ vɛ bɔ Lahayi-Loyi kɔlɔn fɛlɔ siya le, ka t'i sii Nɛgɛbi gbɛkɛnɛ lɔ.

[63] Lon dɔ wulala, Isiyaka ka taa gbɛkɛnɛ lɔ, a v'i mataamataamana, a k'a kun lawuli ka ɲɔɔmɛlu natɔla ye.

[64] Lebeka k'a kun lawuli ngɛ ka Isiyaka ye, a ka jii ka bɔ aa ɲɔɔmɛ kɔkan.

[65] A ka Ibulahima ya bɔiden maɲininga, a vɛɛ: «Jene yi min tii le ve le taamana gbɛkɛnɛ lɔ ka na mɔ labɛn?» Kɛ́ vɛɛ: «Ǹ kuntii le ve le.» Wo fɔ, Lebeka ka aa bitilan lajii a ɲa la.

[66] Bɔiden do ka dandɛɛli kɛ Isiyaka yɛ ka bɛn a kɛkolu bɛ ma taama lɔ.

[67] Isiyaka ka taa Lebeka le a ba Salan ya faanigbaa kɔlɔ, ka a kɛ a moso le. Lebeka ka diya Isiyaka yɛ kosɛvɛ. Wo le ka Isiyaka josolajii a ba ya saya kɔ.

Dunuɲa Daminaɲa Kitabu — Chapters