Skip to content
Opens in a new window

[1] Nin ye Yake dencɛ Aguri ta kumaw ye. Nin cɛ ka kuma minw fɔ Itiyɛli ye, Itiyɛli ni Ukali.

[2] Can lo, ne ye naloman ye ka tɛmɛ mɔgɔ bɛɛ kan, adamaden hakiri tɛ ne fɛ.

[3] Ne ma hakiritigiya karan, ne fana ma mɔgɔ saninmanw ta lɔnniya sɔrɔ.

[4] Jɔntigi le yɛlɛnna ka taga sankolo kɔnɔ ka sekɔ ka na ka ye? Jɔntigi le ka fɔɲɔ mina a boro kɔnɔ ka ye? Jɔntigi le ka ji mina k’a don a ta deregeba jukɔrɔ ka ye? Jɔntigi le ka dugukolo danw bɛɛ sigi? A tigi tɔgɔ ye di? A dencɛ fana tɔgɔ ye di? Ni i ka o lɔn, a fɔ!

[5] Ala ta darakumaw bɛɛ gbɛnin lo, minw bɛ o yɛrɛ karifa Ala ma, a bɛ olugu tanga i ko nɛgɛbɛnnan.

[6] I kana foyi fara o kumaw kan, ni o tɛ, a bɛna i jaraki, i bɛ kɛ faninyafɔbaga ye.

[7] Matigi Ala, ne bɛ fɛn fla ɲini i fɛ, i kana ban ka o di ne ma sani ne ye sa:

[8] Kuma gbansanw, ani faninyakumaw mabɔ ne ra. I kana ne kɛ fagantan ye, i fana kana ne kɛ naforotigi ye, nka domuni min bɛ ne bɔ, o di ne ma;

[9] janko ne kana na fa ka tɛmɛ, fɔ ka na ban Ala ra, k’a fɔ ko: «Matigi Ala yɛrɛ ye jɔn le ye dɛ?» Walama fagantanya kana na ne bla sonyari ra, k’a to ne ye ne ta Ala tɔgɔ cɛn.

[10] I kana taga baaraden tɔgɔjugu fɔ a matigicɛ kɔrɔ, janko a kana na i danga, ka i jaraki.

[11] Mɔgɔ dɔw bɛ o facɛ dɔgɔya, o fana tɛ o bamuso bonya!

[12] Mɔgɔ dɔw bɛ o yɛrɛ jate ko o saninyara, k’a sɔrɔ o ma ko ka bɔ o ta nɔgɔ ra fɔlɔ.

[13] Mɔgɔ dɔw bɛ o ɲa lɔ tɔw ra ni wasoya ye, yɛrɛbonya bɛ hali o flɛrikɛcogo ra.

[14] Mɔgɔ dɔw ɲinw ye kɛrɛkɛmuruw le ye, o ɲinw ye muruw le ye, janko ka ɲanibagatɔw domu ka o ban dugukolo kan, ka fagantanw domu ka o ban adamadenw cɛ ra.

[15] Denmuso fla bɛ tɔrimaganan fɛ, kelen tɔgɔ ye: «A di!» Tɔ kelen fana tɔgɔ ye: «A di!» Fɛn saba bɛ yi, minw tɛ fa ka ye, a fɔ fɛn naani yɛrɛ, minw t’a fɔ ko: «Ne wasara»:

[16] Lahara dingaba, muso min ma den sɔrɔ ka ye, dugukolo min ma fa ji ra, ani tasuma min t’a fɔ fiyewu ko: «Ne wasara!»

[17] Mɔgɔ min b’a ɲa lɔ a facɛ ra k’a lɔgɔbɔ, min b’a ɲadon a bamuso ra, ka ban k’a kan mina, kɔda ta kankan kɔnɔw bɛna o tigi ɲadenw wɔgɔbi ka bɔ, bɔn ta denw bɛna o domu.

[18] Fɛn saba bɛ yi, minw tɛmɛna ne ta lɔnniya kan, a fɔ fɛn naani yɛrɛ, ne tɛ minw faamu:

[19] Bɔn tɛmɛsira sankolo ra, sa tɛmɛsira fara kan, jirakurun tɛmɛsira kɔgɔji kan, ani cɛ tɛmɛsira ka taga sunguru kɔ.

[20] Muso jɛnɛyakɛbaga cogo bɛ tan le: a bɛ domuni kɛ k’a da jɔsi, k’a fɔ ko: «Ne ma kojugu kɛ!»

[21] Dugukolo bɛ se ka yɛrɛyɛrɛ fɛn saba kosɔn, a fɔ fɛn naani yɛrɛ, a tɛ se ka minw muɲu:

[22] Jɔncɛ ye kɛ masacɛ ye, o ye dɔ ye, mɔgɔkolon ye fa domuni na, o ye dɔ ye,

[23] muso min mangboyara o ye cɛ sɔrɔ, o ye dɔ ye, jɔnmuso ye sigi a matigimuso nɔ ra, o fana ye dɔ ye.

[24] Fɛnɲanaman naani bɛ dunuɲa ra, minw ka dɔgɔ, nka o ta hakiritigiya ka bon kosɛbɛ:

[25] Dugumɛnɛw, olugu ye danfɛn dɔw ye fanga tɛ minw na, nka simantigɛwagati ra, o bɛ o ta domuni labɛn k’a bla.

[26] Farawoɲinanw, olugu fana ye danfɛn dɔw ye baraka tɛ minw na, nka o bɛ o ta dogoyɔrɔ ɲini fɔ faraw le cɛ ra.

[27] Kuntigi tɛ ɲɔdomutɔnw fɛ, nka o bɛ bla ɲɔgɔn kɔ ka taga jɛnkuru jɛnkuru i ko kɛrɛkɛdenw.

[28] Basa bɛ se ka mina ni boro ye, nka a bɛ don fɔ masacɛw ta masasow kɔnɔ.

[29] Fɛnɲanaman saba bɛ yi, minw sentacogo cɛ ka ɲi, a fɔ fɛn naani yɛrɛ, minw tagamacogo cɛ ka ɲi:

[30] Jara, min ye kongofɛnw bɛɛ ta cɛfari ye, a tɛ bori foyi ɲa,

[31] dondo, min bɛ kanbelenya tagama kɛ, ani bakɔrɔnin, ani masacɛ min bɛ tagama a ta kɛrɛkɛjama ɲa fɛ.

[32] Ni mɔgɔ min tun kɛra hakirintan ye, fɔ k’a yɛrɛ bonya, walama ni ŋaninyajuguw tun bɛ mɔgɔ min kɔnɔ, o tigi y’a boro la a da ra ka je;

[33] sabu ni i ka nɔnɔ bisi, nare bɛ bɔ a ra, ni i ka nun bisi, jori bɛ bɔ a ra, ni i ka dimi bisi, kɛrɛ bɛ bɔ a ra.

Proverbs — Chapters