បំពុលបរិស្ថានយ៉ាងខ្លាំង ហើយមាននៅគ្រប់ទិសទី ក្នុងខ្យល់ ក្នុងទឹក ក្នុងដី និងក្នុងសរីរាង្គកាយមនុស្ស ... សារធាតុពុលអមតៈ អាចបង្កហានិភ័យយ៉ាងណាខ្លះដល់សុខភាព?
ខ្ទះឆាមិនជាប់ ក្រណាត់មិនជ្រាបទឹក របស់ប្រើជាប់បានយូរ ... នេះជាលក្ខណៈបញ្ជាក់អំពីគុណភាពដ៏ល្អនៃវត្ថុមួយ តែបញ្ហានៅត្រង់ថា ជាតិគីមីដំឡើងគុណភាពរបស់របរទាំងអស់នោះ មិនបាត់បង់ និងមិនរលាយក្នុងបរិស្ថានទេ។ សារធាតុគីមីនោះ នឹងទៅបំពុលទឹក បំពុលខ្យល់បរិយាកាស និងបំពុលដី។ អ៊ីចឹងហើយបានជាគេឱ្យឈ្មោះវាថាជាសារធាតុពុលអមតៈ។
សារធាតុពុលអមតៈនេះ មានឈ្មោះបច្ចេកទេសថា Perfluoralkylées និង Polyfluoralkylées ឬហៅកាត់ថា Pfas។ សារធាតុពុលអមតៈ អាចចម្លងទៅ ត្រី ខ្ចៅខ្យង ស៊ុត ឬទឹកដោះគោ រួចមកដល់ខ្លួនមនុស្សដោយអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពយ៉ាងខ្លាំង ដូចជាបង្កើនគ្រោះហានិភ័យមានជំងឺមហារីក បញ្ហាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ឬបង្កើនអត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម (ឡើងកូឡេស្តេរ៉ុល) ។ល។ និង។ល។
តើសារធាតុគីមីពុលអមតៈជាអ្វី?
ដើម្បីប្រយុទ្ធយកឈ្នះសត្រូវបាន ជាបឋមគេត្រូវតែស្គាល់អត្តសញ្ញាសត្រូវនោះឱ្យបានជាមុនសិន។ ប៉ុន្តែការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសត្រូវPfas ដែលគេស្គាល់រូបមន្តពិត ជាលំបាកខ្លាំងណាស់។ នេះបើតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ វេជ្ជបណ្ឌិត អ្នកជំនាញផ្នែកជាតិពុល គីមីវិទូផ្នែកបរិស្ថាន និងឧស្សាហកម្ម ដែលបានជួបប្រជុំគ្នាកាលពីថ្ងៃទី៩មេសាឆ្នាំ២០២៦ នៅទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីជជែកពិភាក្សាអំពីភាពប្រឈមនឹងសារធាតុគីមីអមតៈ PFAS។
សារធាតុគីមី PFAS ជាចង្កោមគ្រួសារនៃបន្សំមូលេគុលគីមី ដែលមានរូបមន្ត កាបោនបូកនិងភ្លុយអរ (២ឬ៣អាតូម) និងដែលត្រូវបានរកឃើញជាលើកទីមួយ កាលពីប្រមាណជាង៧០ឆ្នាំមុន។ សំយោគធាតុគីមីនេះ មានលក្ខណៈប្រាកដខ្លាំងជាពិសេស ដោយអាចស៊ូនឹងភាពក្តៅ ទឹក និងខ្លាញ់បានយ៉ាងប្រពៃបំផុត។ តាំងពីពេលនោះមក បម្រើប្រមាស់សារធាតុគីមីអមតៈ កើនឡើងជាលំដាប់ ព្រោះជាបន្សំមូលេគុលគីមីដែលនឹងល្អបំផុត នៃប្រវត្តិរូបមន្តគីមី។
ដោយសារសមត្ថភាពនឹងពិសេស អាចផ្តល់ភាពរឹង មានអាយុយឺនយូរខ្លាំង ដូច្នេះហើយ បានជា វត្ថុប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ក្នុងផ្ទះ ក្រណាត់សម្លៀកបំពាក់ ពពុះពន្លត់អគ្គិភ័យ ឧបករណ៍ក្នុងវិស័យអវកាស របស់របរក្នុងផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ឱសថសាស្ត្រ ព្រមទាំងគ្រឿងសំអាងផង សុទ្ធតែមានផ្ទុកមូលេគុល PFAS ទាំងអស់។
ប៉ុន្តែភាពខ្លាំង ភាពមាំ ភាពរឹង ភាពស្ថិតស្ថេរ របស់សារធាតុគីមីអមតៈនេះ ក៏ធន់ក្នុងបរិយាកាសដែរ ហើយប្រែក្លាយជាអាវុធមុខពីរមកបំពុលបរិស្ថានយ៉ាងខ្លាំង។ សារធាតុគីមីអមតៈ អាចបញ្ចេញសារធាតុពុល នៅគ្រប់ដំណាក់កាល តាំងពីពេលចាប់ផ្តើមផ្សំ ពេលយកមកផ្សំបង្កបង្កើតជាផលិតផលមួយ នៅពេលប្រើប្រាស់ និងជាពិសេសខ្លាំង នៅពេលវត្ថុប្រើប្រាស់ ផ្សំពីសារធាតុគីមីអមតៈត្រូវក្លាយជាសំរាម។ ជាសំរាម សារធាតុគីមីPFAS មិនងាយបំបែកធាតុប្តូររូបរាងទេ។ ការរលួយរលាយក្នុងធម្មជាតិ ប្រព្រឹត្តទៅ យ៉ាងយឺតជាទីបំផុត។ នៅពេលPFASក្លាយជាសំរាមដែលគេបោះចោល ហើយគ ក្នុងបរិយាកាស ក្នុងខ្យល់ ក្នុងទឹក ក្នុងដី ច្រើនឡើងៗ វានឹងឆ្លងទៅបំពុលប្រព័ន្ធអេកូសាស្ត្រ ព្រមទាំងសរីរាង្គមានជីវិតទាំងឡាយ រាប់ទាំងមនុស្សផង ដោយសន្សឹមៗ និងជានិរន្តរ៍តែម្តង។ ដូច្នេះមិនចម្លែកឡើយដែលគេចាត់ទុកសារធាតុគីមី PFASនេះ ថាជាសារធាតុពុលអមតៈ។
បើតាមក្រុមអ្នកជំនាញផ្នែកសុខភាពនៃស្ថាប័ន EFSA ការចម្លងសារធាតុគីមីពុលអមតៈចូលទៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស ប្រព្រឹត្តទៅជាចម្បងតាមរយៈ ការបរិភោគគ្រឿងសមុទ្ទ ស៊ុត និងសាច់សត្វ។ ទឹកស្អាតសម្រាប់បរិភោគរាល់ថ្ងៃ ខ្យល់ដែលយើងស្រូបសម្រាប់ដកដង្ហើម រាល់ថ្ងៃ ដីលម្អងធូលីដែលហុយចូលច្រមុះភ្នែករាល់ថ្ងៃ សុទ្ធតែអាចមានឆ្លងសារធាតុគីមពុលអមតៈទាំងអស់។
សារធាតុពុលអមតៈនិងឥទ្ធិពលចំពោះសុខភាព
ឥទ្ធិពលអាក្រក់នៃសារធាតុគីមីពុលអមតៈចំពោះសុខភាពត្រូវបានសិក្សានិងមានឯកសារយោងកាន់តែច្រើនឡើងៗ។ ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្របានបង្ហាញឱ្យឃើញអំពីទំនាក់ទំនងនៃសារធាតុគីមីពុលអមតៈជាមួយនឹងជំងឺធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួន ដោយទៅបង្កើនគ្រោះកើតជំងឺមហារីក (ថ្លើម តម្រងនោម និងពងស្វាស) បង្កឱ្យមានវិបត្តិអរមូន និងការបន្តពូជ។ បញ្ចុះសមត្ថភាពរបស់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួន និងជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ការលូតលាស់របស់ទារកក្នុងផ្ទៃ និងកុមារ។
ជាតិពុលអមតៈនេះពិតជាបានជ្រាបចូលទៅកកផ្តុំនៅក្នុងខ្លួនមនុស្សច្រើនឡើងៗ ដោយតោងជាពិសេសនៅលើសរីរាង្គសំខាន់ពីរ គឺតម្រងនោម (ក្រលៀន) និងថ្លើម ព្រមទាំងពងស្វាសផង។ នេះបើតាមលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Damien Mascret គ្រូពេទ្យនិងជាអ្នកកាសែតប្រចាំទូរទស្សន៍ជាតិបារាំងFrance2 ដោយលម្អិតថា សារធាតុគីមីពុលអមតៈអាចបំពុលថ្លើម ដោយផ្ទាល់និងដោយមិនសូវផ្ទាល់ តាមរយៈការធ្វើំឱ្យអត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាមកូឡេស្តេរុលឡើង។
ចំពោះសរីរាង្គតម្រងនោមវិញ សារធាតុគីមីពុលអមតៈជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់លើតួនាទីរបស់ក្រលៀនតែម្តង ក្នុងការរំលាយនិងកម្ចាត់ជាតិពុលចេញពីខ្លួន។ តម្រងនោមគ្មានដំណើរការល្អ ចម្រោះចម្រាញ់ជាតិពុលមិនអស់ ទើបធ្វើឱ្យអត្រាជាតិអាស៊ីតអ៊ុយរិចឡើងខ្ពស់។ ហានិភ័យធំមួយទៀតគឺ សារធាតុពុលអមតៈនេះអាចបង្កើនគ្រោះកើតជំងឺមហារីកនៅតម្រងនោម។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Mascretដដែលបានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា អាស្រ័យទៅលើកំរិតប្រឈមនឹងសារធាតុពុលអមតៈរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ និងភាពខុសគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត សារធាតុ គីមី PFAS បើជ្រាបចូលទៅក្នុងឈាមក្នុង
កំរិតខ្ពស់ នោះវានឹងអាចបង្កើនឱ្យមានវិបត្តិនៅក្រពេញអរមូនទីរ៉ូអ៊ីត បញ្ចុះសមត្ថភាពរបស់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួន និងធ្វើឱ្យបាត់បង់សមត្ថភាពបន្តពូជ។
តើត្រូវធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីកាត់បន្ថយភាពប្រឈមនឹងសារធាតុ គីមី PFAS ?
អឺរ៉ុបបានហាមឃាត់សារធាតុគីមី PFAS ពីរប្រភេទ ដែលជាប់សង្ស័យថាជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺមហារីក តាំងពីឆ្នាំ២០០៩មក។ ប៉ុន្តែ សារធាតុគីមីពុលអមតៈ មានរាប់ពាន់មុខ និង សាយភាពពេញគ្រប់ទិសទី មិនថានៅក្នុងបរិស្ថាន ក្នុងចំណីអាហារ និងក្នុងផលិតផលប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃទេ។ ប៉ុន្តែថ្វីបើ គិតមកទល់នឹងពេលនេះ គ្មានទេវិធីកម្ចាត់សារធាតុគីមីពុលអមតៈក៏ដោយ ក៏កាយវិការសាមញ្ញមួយចំនួនអាចជួយកាត់បន្ថយភាពប្រឈម ជាលក្ខណៈបុគ្គល ពីសារធាតុពុលអមតៈបានខ្លះ។
បើតាមអនុសាសន៍របស់ក្រសួងសុខាភិបាលបារាំង ចេញថ្ងៃទី ២២មេសា២០២៦ ជូនចំពោះបុគ្គលិកពេទ្យ ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈសុទ្ធតែប្រឈមនឹងជាតិពុលអមតៈPFASទាំងអស់គ្នា។ គ្រាន់តែអ្នកខ្លះមានអាជីពប្រឈមខ្លាំង។
អាជីពខ្លះនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម ដូចជាផ្នែកគីមីវិទ្យា នៅរោងចក្រក្រណាត់ នៅរោងចក្រផលិតគ្រឿងអេឡិចត្រូនិក ការងារប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអគ្គិភ័យ សុទ្ធសឹងជាអ្នកប្រឈមនឹងការស្រូបជាតិពុលអមតៈខ្ពស់។
តែពលរដ្ឋខ្លះទៀត ដូចជាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ស្ត្រីបំបៅដោះកូន និងកុមារ ក៏ជាជនងាយរងគ្រោះខ្លាំង ដែលភ្នាក់ងារសុខាភិបាលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងដែរ។ នៅក្នុងអនុសាសន៍សម្រាប់សាធារណជនទូទៅ ក្រសួងសុខាភិបាលបារាំងបានចេញសេចក្តីណែនាំ សម្រាប់ជាការអនុវត្តជាលក្ខណៈបុគ្គល ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះប្រឈមនឹងសារធាតុពុលអមតៈដោយ
- ត្រូវទទួលទានអាហារ បន្លែផ្លែឈើ តាមរដូវ តាមតំបន់ និងត្រូវធ្វើម្ហូបទទួលទានដោយខ្លួនឯងនៅផ្ទះ ព្រមទាំងបរិភោគទឹកស្អាត ទឹកម៉ាស៊ីន ទឹកចម្រោះ។
- កាត់បន្ថយ ឬកំរិតការប្រើប្រាស់វត្ថុ ផលិតផលដែលធន់នឹងទឹក ធន់នឹងខ្លាញ់
- ចៀសវាងការប្រើប្រាស់ឆ្នាំង ខ្ទះ ដែលឆាចៀន មិនជាប់ និងដែលមានស្នាមឆ្កូត ដាច់សឹក - ចៀសកុំប្រើចានឆ្នាំងកំសៀវ ប្រអប់ជ័រ ធ្វើពីប្លាស្ទិក ជាពិសេសនៅពេលវាចាស់ រីកឡើងកាន់ព៌ណ និងកុំកម្តៅម្ហូបអាហារ នៅក្នុងប្រអប់ប្លាស្ទិក ជ័រ ឬស្នោ។
- សូមជ្រើសរើសប្រើឆ្នាំង ខ្ទះ ធ្វើពីដែកអ៊ីណុក ពីសាច់កែវ
សូមបើកទ្វារបង្អួច ឱ្យខ្យល់ចេញចូលក្នុងផ្ទះ យ៉ាងហោច១០នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ។ បោសជូនសម្អាតផ្ទះ ដោយប្រើផលិតផលសាមញ្ញៗងាយៗ ដូចជាទឹកខ្មេះ និងកុំប្រើផលិតផលបំបាត់ស្នាម និងការប្រលាក់ ដែលពោរពេញទៅដោយជាតិគីមីពុលអមតៈ។
អាជ្ញាធរបារាំងសូមលើកទឹកចិត្តឱ្យស្ត្រីកាត់បន្ថយការប្រើផលិតផលសំអាង ដែលជាប់ខ្លាំង មិនអាចជ្រុះ មិនអាចរលុបនៅពេលត្រូវទឹក តែបើអាចគួរតែជ្រើសរើសសម្លៀកបំពាក់ណាដែលផលិតពីសរសៃអំបោះធម្មជាតិ មិនមែនជាក្រណាត់សំយោគ និងគ្មានជាតិពុលPFAS៕